|
| |
 |
|
 |
| |
| |
AVRASYA ISIL İŞLEM
Isıl İşlem Sanayii de Öncü
Kuruluş |
| |
|
 |
|
|
|
|
 |
| Hizmetlerimizden Bazıları |
|
|
 |
| Tavlama |
|
|
Belirli bir iç yapı elde edebilmek veya iç yapıdaki gerilimleri gidermek için malzemenin amaca uygun sıcaklığa ısıtılması,beklenmesi ve daha sonra yavaş soğurulması işlemidir.
Tavlama işlemi sonrasında malzemenin sertleşmesi istenmediğinden, yavaş soğutma ile martenzit oluşumu engellenmiş olur.
FİRMAMIZDA YAPILAN TAVLAMA TÜRLERİ :
Normalizasyon : En çok uygulanan yöntemdir. Bu işlemde malzeme 723-911 oCarasında bir sıcaklığa (veya içerdiği C oranına göre Ac3 çizgisinin 40-50 oC ısıtılır) ve kısa bir süre beklendikten sonra havada soğumaya bırakılır. Özellikkle dövme, ezme, haddeleme sonrası oluşan kaba yapıyı düzeltmek için uygulanır. Bunun yanı sıra düşük ötektoid üstü çeliklerde sementit yapısının dağılmasına yardımcı olur.
Yumuşatma Tavlaması :
Özellikle yüksek karbonlu çeliklere uygulanan bir yöntemdir. Malzeme 700-800 oC (Ac1 sıcaklığının biraz üzeri) arasında bir sıcaklığa ısıtılarak oldukça yavaş soğutulur. Böylece Fe3C'ler küresel forma sokuolarak yapı içine dağılır.
İşlem sonrası malzemenin işlenebilme özelliği son derece iyileştirilmiş olur. Ayrıca sertleştirme için de en uygun durumdadır.
Gerilim Giderme : Malzemeler şekillendirme işlemleri sırasında iç gerilmeler kazanırlar. Bu gerilmeler genellikle malzemenin belirli bir bölgesinin ısınıp diğer bölgelerinin ısınmaması sonucu oluşur. Bu gibi durumlarda ısınan bölge ile ısınmayan bölge arasında bir iç gerilim teşekkül eder. Örnek olarak malzemenin kesilmesi veya kaynak edilmesi verilebilir. Bu tarz iç gerilimleri gidermek için malzeme 600-700 oC arasına ısıtılır, belirli bir süre beklendikten sonra oldukça yavaş soğutulur ki; yeniden gerilme oluşmasın.
|
|
|
|
|
|
|
| Sementasyon |
|
|
Sementasyon Çeliği :
Merkezde yumuşak, tok ve sünek; yüzeyde ise sert, aşınmaya ve darbeye dayanıklı malzeme üretiminde kullanılan düşük karbonlu, alaşımlı veya alaşımsız çeliklerdir.
Sementasyon İşlemi : Malzemeye bu özelliklerin kazandırılması için sementasyon işlemi uygulanır. Yüzey sertleştirme metotlarının en eskisi olan sementasyon; malzeme yüzeyine karbon emdirilmesi işlemidir.
Katı - sıvı veya gaz ortamda yapılabilir. Katı ortamda yapılan sementasyonda karbon verici olarak kömür kullanılır. Sıvı ortamda yani tuz banyosunda NaCN (sodyum siyanür), gaz ortamında ise CH4 (metan), C2H6 (etan), C3H8 (propan) gibi hidrokarbonlar kullanılır.
İşlem 850-950 oC arasında bir sıcaklıkta yapılır. Yüzeyden 550hv sertliğe kadar olan kısım olarak tarif edilen sementasyon derinliği; uygulama ortamında, sıcaklığa, sertleşmee yöntemine, parça ebadına, malzeme cinsine göre değişir. Ancak ortalama olarak 0,9 - 3mm civarındadır.
Sementasyon sonrası 1-2 saat meneviş uygulanarak gerilimi giderilir. Meneviş sıcaklığı 160-220 oC civarındadır. Ancak yüzey sertliği 60HRC'den düşük istenmiyorsa 180 oC'yi geçmemek gerekir.
|
|
|
|
|
|
|
| Nitrasyon |
|
|
Nitrasyon : Yüzeyde N (Azot) yayındırma işlemidir. Bu sayede yapıda sert nitrid tabakalar oluşturulur. NH3 içeren bir ortamda 480-600 oC arasında yapılır.
Nitrasyon her çeliğe uygulanabilir ancak, her zaman aynı sonucu vermez. Bu yüzden nitrasyon işleminde sert nitrit tabakalar oluşturan alaşım elementleri (Al, Cr, V) içeren malzemeler üretilmiştir. Bu malzemelerin nitrasyonla kazandıkları yüzey sertliği en az sementasyondaki kadar, hatta daha fazladır.
İşlem, parça yüzeyini sertleştirmesi yanında belirli bir kayganlık da sağlar. Ayrıca bu özelliklerini 600 oC'ye kadar
çıkan sıcaklıklarda dahi korur.
|
|
|
|
|
|
|
| İndüksiyonla Sertleştirme |
|
|
İNDÜKSİYONLA SERTLEŞTİRME : Elektrik akımıyla yüzey sertleştirme işlemidir. Temel olarak; elektrik akımının bir iletken üzerinden geçmesiyle oluşan manyetik alanın bir bobin içine akıtılması ve bobinin ortasına konan diğer bir iletkenin bu manyetik alan sayesinde ısıtılması, daha sonra da hızlı soğutulması işlemidir.
Yüzeyde 60HRC'ye kadar çıkan sertlik değerlerine ulaşılabilir. Sertlik derinliği 1,5-5mm civarlarındadır.
Bu işlem oldukça önemli avantajlara sahiptir. Her şeyden çok kısa bir sürede yüzeyde östenitleşme sıcaklığına ulaşılabilir. Bu da iş verimliliğini büyük ölçüde artırır. Bunun yanı sıra; yalnızca istenilen bölgenin sertleştirilebilmesi, yüzeyde asgari dekarbüzasyon sağlaması, işlemintufalsiz olması, çarpılmaların önemli ölçüde engellenmesi gibi öncelikler de sunmaktadır.
İşlemin dezavantajları ise; oldukça yüksek yatırım maliyeti gerektirmesi ve her tür çeliğe uygulanamamasıdır.
İndüksiyon işlemi yalnızca yüksek C (Karbon) içeren çeliklere uygulanabilir. Çünkü; bu işlemde herhangi bir C yayındırma olayı yoktur. Bu yüzden C'siz bir malzemeyi ısıtıp soğutmak o malzemeye sertlik kazandırmayacaktır. Ancak "İndüksiyon Çeliği" adında bir çelik türü de yoktur. İşlem genellikle ıslah çeliklerinde ve bazen takım çeliklerine uygulanır. Sadece Alman standartlarında (DIN) Cf45, Cf53 gibi çelik sınıflandırmaları vardır. Bu çeliklerin diğerlerinden farkı; azami %0.035 S (Kükürt) ve 0.025 P (Fosfor) içermeleridir. Çelikler için genellikle istenmeyen bu elementlerin bu noktalara kadar azaltılmasıyla indüksiyonla sertleşebilme kabiliyetleri de iyileştirilmiştir.
|
|
|
|
|
|
|
| Islah Etme
(Sertleştirme) |
|
|
SERTLEŞTİRME : Malzemenin östenit faz sıcaklığına kadar ısıtılması, bu sıcaklıkta belli bir süre bekletilmesi ve ani soğutulması işlemidir. Östenit faz sıcaklığı, malzemenin içerdiği C ve diğer elementlere göre değişir. Ancak, genel olarak ötektoid altı çeliklerde Ac3 çizgisinin biraz üstü, ötektoid üstü çeliklerde ise Acm ile Ac1 çizgileri arasındadır. En geniş aralık olarak 780 - 1250 oC değerleri verilebilir.
Isıtma işleminde önemli olan malzemenin tam östenit faza geçmesini sağlamaktır. Aksi halde homojen bir sertleştirme yapılamaz.
Belirli dereceye kadar ısıtılmış ve bu sıcaklıkta bekletilmiş malzeme uygun ortamda ani soğutularak yapının östenitten martenzite dönüşümü sağlanır.Yani "kübik yüzey merkezli" sistem "tetragonal hacim merkezli" kristal sistemine dönüşür. Tetragonal kristallerin ortasına hapsolan C atomlarının oluşturduğu gerilim ise karşımıza sertlik olarak çıkar.
Günümüzde çok farklı ısıtma ve soğutma yöntemleri mevcuttur. Ancak hepsi yukarıda anlatılan amaca yönelik çalışır. Soğutma ortamı olarak hava, yağ, su ve ya sıcak banyo tercih edilebilir.
|
|
|
|
|
|
|
| Islah Etme
(Menevişleme) |
|
|
MENEVİŞLEME : Diğer adı "Temperleme" olan bu işlem sertleştirme sonrası uygulanır. Sertleştirme işlemine tabi tutulan malzemenin sahip olduğu martenzitik yapı bir çok kullanım alanına göre fazlaca sert ve gevrektir. Bunun yanında, östenit fazın martenzite dönüşmesi esnasında malzeme oldukça yüksek iç gerilime sahip olur. Menevişleme işlemi ile uygun sertlikte, yeterli tokluk değerine sahip ve iç gerilimleri giderilmiş malzeme elde edilir. Sertleştirme sonrası meneviş uygulanmayan malzemenin yüksek gerilim sebebiyle çatlaması kaçınılmazdır.
Meneviş işlemi Ac1 çizgisinin altında bir sıcaklıkta yapılabilir. Ancak, sıcaklık değiştikçe malzemedeki iç yapı da değişecektir. Bu yüzden malzemede istenen özelliklere tam olarak bilinmeli ve bu doğrultuda meneviş sıcaklığı seçilmelidir.
200 oC'ye kadar olanmenevişlemede sertlikte önemli bir kayıp görülmez. Ancak iç gerilimlerin büyük bir bölümü giderilmiş olur. İşlem sonrası yapı siyah martenzit adını alır.
200-400 oC arasında yapılan menevişleme ile çekme dayanımında az da olsa bir düşme görünür. Sertlikte ise önemli azalmalar görülebilir. Genellikle 60-40HRC arasında bir değer alır.
400-650 oC arasında yapılan menevişleme ile oldukça tok bir yapı elde edilirken; sertlik de 40-20HRC'ye kadar düşebilir.
650-723 oC arasında ise sementit taneleri küreselleşirler. Bunun sonucunda ise oldukça yumuşak ve tok bir yapı elde edilir.
|
|
| |
|
|
|
|
| Takım Çelikleri |
|
|
|
TAKIM ÇELİKLERİ : Takım çeliklerinin ısıl işlemeleri diğer çeliklerden farklı olarak bir dizi ısıtma ve soğutma yoluyla yapılır. Parça östenitleşme sıcaklığına ısıtılmadan önce bir kaç defa ön ısıtmaya tabi tutulur.
Ön Isıtma : Parçanın belirli bir sıcaklıkta bekletilmesidir.
Amacı : Parça merkezi ile, yüzey arasındaki sıcaklık farkını gidermektir. Özellikle yüksek alaşımlı ve karışık tasarlanmış parçalara ön ısıtma uygulanmadığında ısınma çatlaklarıyla karşılaşılabilir. Ön ısıtma bir, iki, veya üç kere uygulanabilir.
Son ön ısıtmadan sonra parça östenitleşme sıcaklığına kadar ısıtılıt. Bu sıcaklıkta da (780-1250 oC arası) belirli bir süre beklendikten sonra soğutma işlemine geçilir. Soğutma işleminde de gerektiğitakdirde belirli bir noktaya kadar soğutulup beklenir. Daha sonra soğutmaya devam edilir. Soğutma hava, su, yağ veya sıcak banyolarda yapılır.
Takım çeliklerine işlendikten sonra, sertleştirme öncesinde gerilim giderme tavlaması uygulanır. Bu sayede hem parçadaki gerilim giderilmiş hem de özellikle kalıp malzemelerinde önemli bir sorun olan sertleştirme sonrası çarpılma riski ortadan kaldırılmış olur. Çünkü; gerilim giderme sonucunda malzeme çarpıldığı takdirde istenen hassas ölçüye düzeltilebilir ve sertleştirme işleminde tekrar çarpılmaz veya önemsenmeyecek düzeyde çarpılma gösterir.
Takımlar sertleştirme işleminden sonra menevişlenirler. Bu işlem 100-700 oC arasında bir veya birkaç defa ısıtılıp yavaş soğutularak uygulanır.
|
|
| |
|
|
| |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
 |
|
|
|
Web Tasarım: LOCA Bilişim
ısıl işlem, indüksiyon, indiksiyon, isil islem, ısıl işlemler, nitrasyon, endiksiyon, yüzey sertleştirme, ısıl işlemleri, istanbul ısıl işlem, endüksiyon, akademi ısıl işlem, metal ısıl işlem, isil işlemler, ısıl islem, heat treatment, indunciton |
|
|
|
